i-search

Phố cổ Chu Gia Giác – Venice của Thượng Hải | Lịch sử, kiến trúc & văn hóa Giang Nam

Thứ năm, 25/12/2025, 06:38 GMT+7

Nhắc đến Thượng Hải, người ta thường nghĩ ngay đến những tòa nhà chọc trời ở Phố Đông, bến Thượng Hải rực rỡ ánh đèn, nhịp sống hối hả và hiện đại bậc nhất châu Á. Thế nhưng, ẩn mình cách trung tâm thành phố chưa đầy 50 km, tồn tại một không gian hoàn toàn khác – nơi thời gian dường như trôi chậm lại, nơi những con kênh nhỏ uốn lượn giữa những ngôi nhà cổ, những cây cầu đá cong cong soi bóng xuống làn nước xanh thẳm. Đó chính là phố cổ Chu Gia Giác – được mệnh danh là “Venice của Thượng Hải”.

Phố cổ Chu Gia GiácPhố cổ Chu Gia Giác

1. Vị trí địa lý và điều kiện tự nhiên của phố cổ Chu Gia Giác

  • Chu Gia Giác nằm ở quận Thanh Phố (Qingpu District), phía tây Thượng Hải. Thị trấn này thuộc vùng Giang Nam, một khu vực nổi tiếng từ xa xưa với hệ thống sông ngòi chằng chịt, đất đai trù phú và nền văn hóa phát triển rực rỡ.
  • Đặc điểm địa lý nổi bật nhất của Chu Gia Giác là mạng lưới kênh đào dày đặc, đan xen như những mạch máu nuôi sống toàn bộ thị trấn. Chính điều này đã hình thành nên một kiểu kiến trúc và lối sống đặc trưng: nhà cửa quay mặt ra sông, giao thông đường thủy đóng vai trò quan trọng, và các cây cầu trở thành điểm kết nối không thể thiếu.
  • Khí hậu ở Chu Gia Giác mang đặc trưng cận nhiệt đới ẩm, với bốn mùa rõ rệt. Mỗi mùa, phố cổ lại khoác lên mình một vẻ đẹp khác nhau: xuân dịu dàng với hoa nở ven sông, hè xanh mát bởi bóng cây và làn nước, thu trầm lắng và lãng mạn, đông tĩnh lặng với sương mù phủ kín những mái ngói cổ.

2. Lịch sử hình thành và phát triển của phố cổ Chu Gia Giác

2.1. Khởi nguồn từ thời Tam Quốc

  • Lịch sử của Chu Gia Giác có thể truy ngược về thời Tam Quốc (thế kỷ III). Ban đầu, nơi đây chỉ là một làng nhỏ hình thành xung quanh một ngôi chợ ven sông. Nhờ vị trí giao thương thuận lợi, Chu Gia Giác dần phát triển thành một trung tâm buôn bán quan trọng của khu vực.

2.2. Thời Minh – Thanh: Thời kỳ hoàng kim

  • Đến thời nhà Minh và nhà Thanh, Chu Gia Giác bước vào giai đoạn phát triển rực rỡ nhất. Các hoạt động thương mại, đặc biệt là buôn bán gạo, vải lụa và thủ công mỹ nghệ, khiến thị trấn trở nên giàu có. Nhiều gia tộc thương nhân giàu sang đã xây dựng nhà cửa, đền chùa, cầu đá, tạo nên diện mạo kiến trúc mà ta còn thấy ngày nay.

2.3. Bước qua biến động lịch sử

  • Trải qua chiến tranh, cải cách và đô thị hóa mạnh mẽ của Thượng Hải trong thế kỷ XX, Chu Gia Giác vẫn giữ được cấu trúc cơ bản của mình. Chính quyền địa phương đã sớm nhận ra giá trị lịch sử của thị trấn, từ đó có những chính sách bảo tồn nghiêm ngặt, giúp Chu Gia Giác tránh được số phận bị “nuốt chửng” bởi bê tông và cao ốc.

3. Linh hồn của phố cổ Chu Gia Giác

3.1. Những cây cầu đá – Biểu tượng bất diệt

  • Chu Gia Giác hiện có 36 cây cầu cổ, mỗi cây cầu mang một câu chuyện riêng. Nổi tiếng nhất là cầu Phóng Sinh (Fangsheng Bridge) – cây cầu đá lớn nhất và dài nhất trong thị trấn, được xây dựng từ năm 1571.
  • Cầu Phóng Sinh không chỉ là công trình giao thông mà còn mang ý nghĩa tâm linh. Người dân tin rằng việc thả cá dưới chân cầu sẽ mang lại phúc lành, vì thế nơi đây luôn gắn liền với các nghi lễ truyền thống.

3.2. Nhà cổ Giang Nam: Tinh tế và hài hòa

  • Những ngôi nhà cổ ở Chu Gia Giác thường được xây bằng gỗ và gạch xám, mái ngói cong, tường trắng – đặc trưng của kiến trúc Giang Nam. Điểm đặc biệt là sự hài hòa tuyệt đối với thiên nhiên: nhà không quá cao, không lấn át cảnh quan, mà hòa mình vào dòng sông và cây cối xung quanh.

3.3. Đền chùa và công trình văn hóa

  • Chu Gia Giác sở hữu nhiều công trình tôn giáo và văn hóa như chùa Viên Tấn (Yuanjin Temple), vườn Kezhi (Kezhi Garden) – một khu vườn cổ tiêu biểu cho nghệ thuật vườn Trung Hoa, nơi kết hợp hoàn hảo giữa núi giả, ao nước, cây cảnh và kiến trúc.

4. Đời sống văn hóa và sinh hoạt thường nhật tại phố cổ Chu Gia Giác

4.1. Nhịp sống chậm rãi

  • Khác với sự hối hả của trung tâm Thượng Hải, đời sống ở Chu Gia Giác diễn ra chậm rãi và bình yên. Người dân vẫn giữ thói quen giặt giũ bên sông, chèo thuyền nhỏ, buôn bán trong các cửa hàng gia truyền.

4.2. Lễ hội truyền thống

  • Các lễ hội truyền thống như Tết Nguyên Đán, Tết Trung Thu, lễ hội thuyền rồng được tổ chức long trọng. Đây là dịp để người dân thể hiện bản sắc văn hóa, đồng thời thu hút du khách trong và ngoài nước.

5. Ẩm thực tại phố cổ Chu Gia Giác: Hương vị của thời gian

  • Ẩm thực là một phần không thể thiếu khi nhắc đến Chu Gia Giác. Những món ăn nơi đây mang đậm hương vị Giang Nam, tinh tế nhưng không cầu kỳ.

5.1. Bánh gạo và xôi nếp

  • Các loại bánh gạo, xôi nếp nhân đậu đỏ hay mè đen là món ăn vặt phổ biến, gắn liền với tuổi thơ của nhiều thế hệ.

5.2. Thịt kho Thượng Hải

  • Món thịt kho đỏ (Hong Shao Rou) với vị ngọt nhẹ, béo nhưng không ngấy, là đặc sản không thể bỏ qua.

5.3. Trà và bánh truyền thống

  • Ngồi trong một quán trà cổ, nhâm nhi tách trà nóng và ngắm dòng sông trôi lặng lẽ là trải nghiệm khiến nhiều du khách “phải lòng” Chu Gia Giác.

6. Phố cổ Chu Gia Giác trong bối cảnh du lịch hiện đại

6.1. Điểm đến không thể thiếu của Thượng Hải

  • Ngày nay, Chu Gia Giác là một trong những điểm du lịch nổi tiếng nhất Thượng Hải, đặc biệt với du khách quốc tế. Nơi đây thường được lựa chọn cho các chuyến đi trong ngày, giúp du khách cân bằng giữa hiện đại và truyền thống.

6.2. Thách thức bảo tồn

  • Sự gia tăng lượng khách du lịch đặt ra nhiều thách thức về bảo tồn di sản, môi trường và đời sống cư dân. Chính quyền và cộng đồng địa phương đang nỗ lực tìm kiếm sự cân bằng giữa phát triển kinh tế và gìn giữ giá trị văn hóa.
Phố cổ Chu Gia GiácPhố cổ Chu Gia Giác

Phố cổ Chu Gia Giác không chỉ là một điểm đến du lịch mà còn là một bảo tàng sống, nơi lịch sử, văn hóa và con người hòa quyện trong từng viên đá, nhịp cầu và con sóng nhỏ. Giữa sự phát triển không ngừng của Thượng Hải, Chu Gia Giác nhắc nhở chúng ta rằng: tiến bộ không đồng nghĩa với lãng quên quá khứ. Chính sự tồn tại của những không gian như Chu Gia Giác đã làm nên chiều sâu văn hóa cho một thành phố hiện đại. Và có lẽ, đó cũng là lý do khiến bất cứ ai từng đặt chân đến nơi đây đều mang theo một cảm giác lưu luyến khó tả – như thể đã chạm vào một phần ký ức xa xưa của chính mình.

Ý kiến bạn đọc